Açıklama: Türkiye’de Restoranlar için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı
Türkiye, zengin mutfağı ve turizm potansiyeli sayesinde restoran, kafe ve eğlence işletmeleri için önemli fırsatlar sunar. Bu makale, Türk hukukunda alkolsüz restoran açılması için gereken işyeri açma ve çalışma ruhsatı koşullarına genel bir bakış sağlar. Alkollü restoranlar bakımından ek şartlar bulunmaktadır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik (2005/9207) sıhhî ve gayrisıhhî müesseseleri ayrı düzenler. Restoranlar sıhhî işyerleri grubundadır.
Genel koşullar
- İş sağlığı ve güvenliği mevzuatındaki tedbirlerin alınması,
- Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki bağımsız bölümlerde restoran açılması için kat maliklerinin oybirliği kararı,
- Karayolu kenarındaki işyerlerinde trafik güvenliği ve geçiş yolu izni,
- Otuzdan fazla çalışanı olan veya ana giriş dışındaki doğrudan sokak bağlantısı bulunmayan çok işyerli iş merkezleri, çarşılar ve benzeri alanlar için itfaiye raporu; diğer işyerlerinde gerekli yangın tedbirleri,
- Engelli kişilerin giriş-çıkışını kolaylaştıran tedbirler,
- Yabancıların işyeri açması ve çalıştırılmasına ilişkin mevzuata uyum.
Özel koşullar
- İşyeri amacına uygun, temiz ve aydınlık tasarlanmalıdır.
- Yeterli havalandırma bulunmalı; ısıtma ve havalandırma uygun soba, ısıtıcı veya klima ile sağlanmalıdır.
- Tek ruhsatla birden çok faaliyet yürütülüyorsa her faaliyet kolunun koşulları ayrıca sağlanmalıdır.
- On kişiden fazla çalışanı olan bağımsız işyerlerinde dinlenme alanı, soyunma kabini ve kadın/erkek için ayrı tuvalet gerekir; iş merkezi, AVM, gar veya terminal gibi ortak yeterli tuvalet ve lavabosu olan yerlerde ayrı tuvalet şartı aranmayabilir.
- Atıkların toplanması ve depolanması için tedbir alınmalı, atık suyun uygun tahliyesi sağlanmalıdır.
- Yiyecek-içecek satılan, depolanan ve servis edilen yerlerde zemin, duvar ve gıda ile temas eden yüzeyler seramik, mermer veya paslanmaz çelik gibi kolay temizlenebilir/dezenfekte edilebilir malzemeden olmalıdır. Tavanlar nem, küf ve kir birikimini önlemeli; kapılar kolay temizlenebilmelidir. Hazırlama ve pişirme alanında buhar, koku ve dumanı tahliye edecek baca sistemi bulunmalıdır. Bardak ve tabaklar cam veya porselen, çatal-kaşık-bıçak paslanmaz çelik olmalıdır.
- İtfaiye raporu gerekmeyen işyerlerinde de çalışan ve müşteri güvenliği için yangın tedbirleri alınmalıdır.
- İnsan giriş çıkışının yoğun olduğu yerlerde giriş ve çıkışlar ayrı kapılardan yapılmalı; yangın için ışıklı işaretli acil çıkış bulunmalıdır.
- Restoran ve pastanelerde şehir şebekesine bağlı su bulunmalı; sigara içilen ve içilmeyen bölümler duvar veya camla ayrılmalıdır.
- Tuvaletlerin zemin ve duvarları kolay temizlenebilir/dezenfekte edilebilir malzemeyle kaplanmalı; tuvalet ve mutfak bitişik tasarlanmamalıdır.
Restoran sınıflarına göre ek koşullar
Birinci sınıf
En az iki ustalık belgeli aşçı; hazırlama, pişirme ve bulaşık yıkama bölümlerinden oluşan mutfak; sıcak-soğuk su tesisatı; geniş giriş holü; uygun duvar kaplaması; yeterli ısıtma-soğutma-havalandırma; kolay temizlenebilir zemin; servis arabaları; kaliteli masa örtüsü ve peçeteler; kaliteli porselen/cam tabak ve paslanmaz çelik servis ekipmanı; engelli ihtiyaçlarına uygun kadın/erkek tuvaletleri, çocuk bölümü ve çocuk tuvaleti; mutfak dışa açılımlarında sineklik; personel üniforması; müşteri kapasitesine yeterli otopark; müşterinin görebileceği mutfak ve yeterli vestiyer aranır.
İkinci sınıf
En az bir ustalık belgeli aşçı; üç bölümlü mutfak ve sıcak-soğuk su; mutfak, giriş ve hol için temizlenebilir sert zemin; yeterli ısıtma-soğutma-havalandırma; masa örtüsü ve peçete; salondan ayrı mutfak ve sineklik; kadın/erkek için yeterli tuvalet, ayna, lavabo ve sıvı sabun gerekir.
Üçüncü sınıf
En az bir ustalık belgeli aşçı; üç bölümlü mutfak; seramik, mermer veya mozaik gibi kolay temizlenebilir zemin; en az aspiratörle havalandırma; kadın/erkek için yeterli tuvalet, ayna, lavabo ve sıvı sabun gerekir.
Ayakta yemek yerleri, paket satış yerleri ve kafeteryalar
En az pişirme alanı ile kapların temizlendiği iki bölümden oluşmalı ve en az aspiratörle havalandırılmalıdır.
Ruhsat başvurusu, denetim ve sonuçları
Ruhsat almak için gerçek veya tüzel kişiler, işyerini koşullara uygun hâle getirdikten sonra yetkili idareye başvurur. Yetkili idare; belediye sınırları dışındaki belirli alanlarda il özel idaresi, büyükşehir sınırlarında büyükşehir veya ilçe/ilk kademe belediyesi, belediye sınırlarında belediye ve OSB sınırlarında OSB tüzel kişiliğidir.
Yönetmeliğin 12. maddesine göre başvurunun koşullara uygun olduğu belirlenirse ruhsat aynı gün ek işlem olmaksızın düzenlenir. Başvuruda yönetmelikte sayılan bilgi ve belgeler dışında belge istenemez; işlem başvuru formundaki beyana göre sonuçlandırılır. Eksikler teslim belgesinde gösterilir ve ruhsat süresi eksik belgelerin idareye sunulmasıyla başlar.
Beyan üzerine verilen ruhsat kazanılmış hak sağlamaz; sonradan yürürlüğe giren mevzuata aykırılık hâlinde geçerliliğini yitirebilir. Ruhsat görünür bir yerde asılmalı; işyeri en geç bir ay içinde denetlenmelidir. Denetimde eksiklik bulunursa bir defaya mahsus on beş gün süre verilir. Süresinde giderilmezse işyeri kapatılır ve ruhsat iptal edilir. Yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunanlar hakkında yasal işlem uygulanır.
Yeni gelişmeler
17 Nisan 2021’de nargile tütünü sunan işyerleri için geçici ruhsat uygulaması getirilmiş; uygunluk belgesinin bir ay içinde sunulmaması hâlinde ruhsatın iptali ve işyerinin kapatılması öngörülmüştür. 30 Temmuz 2021 tarihli değişiklik, bazı oyun/eğlence, gayrimenkul ticareti ve belirli gayrisıhhî işyerleri için ruhsat, ekipman veya bakım koşullarına uyum süresini 31 Temmuz 2022’ye uzatmıştır.
Bu makale genel bir rehberdir. Güncel koşullar ve özel durumlar için uzman görüşü alınmalıdır.